Ik ben onlangs naar België geweest, naar de omgeving van Ieper. De overblijfselen van de Eerste Wereldoorlog daar zijn indrukwekkend.
Ik raakte geïnteresseerd en kocht het boek De Eerste Wereldoorlog van John Keegan, dat volgens de recensies op Google de onmisbare gids over de Eerste Wereldoorlog zou zijn. Hieronder volgen mijn aantekeningen bij dit boek.
Het ongelooflijke achtergrondverhaal van deze oorlog. Het begint met het al lang vooropgestelde Schlieffenplan, dat in Duitsland al lang voor het uitbreken van de oorlog in de maak was. Alle partijen leken hun legers voor te bereiden op een oorlog. Op een gegeven moment was de oorlog onvermijdelijk geworden.
Hoe gemakkelijk had de oorlog voorkomen kunnen worden door enkele elementaire diplomatieke maatregelen.
Beide partijen hielden vast aan de zeer basale aanvalstactiek van frontale aanvallen. Dit leidde tot vele doden. Aan beide zijden werden deze agressieve initiatieven ingezet, die honderdduizenden doden of meer per week eisten. Dit gebeurde aan alle fronten.
Naast het bekendste front in het westen, voornamelijk in België en Noord-Frankrijk, werd de oorlog uitgevochten in Afrika in de Duitse koloniën, in het Midden-Oosten (waar Turkije de bondgenoot van Duitsland was in deze oorlog), in de Kaukasus, Griekenland, Servië en op zee.
Duitsland was zeer succesvol met zijn onderzeeërs.
De oorlog leidde tot of viel samen met de val van de drie grote machtscentra in Europa: de tsaar in Rusland, de Oostenrijks-Hongaarse keizer en de laatste keizer van Duitsland.
Na de oorlog was Europa versnipperd in vele nieuwe natiestaten als gevolg van de val van Duitsland en Oostenrijk-Hongarije. De instabiliteit die door deze uitkomsten werd veroorzaakt, is nog steeds voelbaar.
Keegan sluit af met de opmerking dat het moeilijk te begrijpen is waarom een welvarend continent zijn verworvenheden en waarden op het spel zette en in zo’n bloedig conflict terechtkwam.
Een oorlog die nooit had mogen plaatsvinden. Niet alleen was hij zinloos, hij was ook te voorkomen geweest.
