Tweeënveertig snoepjes

Gisteravond. In de heivlakte voor ons huisje hupt een golden retriever voorbij. Zijn baasje, een gebogen oude man schuifelt onzeker op zijn benen achter de hond aan. Hij roept de hond. De hond kijkt om maar loopt door. De man roept nog eens. De hond draait zich om. De man wankelt naar de hond. De hond springt naar hem toe en blijft kwispelend voor hem staan.

De man gebaart dat de hond moet gaan zitten en valt bijna om. Hij doet de hond een halsband om. Geeft de hond een snoepje. En dan nog een. En nog een. Hij weet van geen stoppen. Tweeënveertig snoepjes.

Dan draait de man zich om, wil terug lopen, maar valt opzij. Hij zit op zijn knieën in de heide. Hij probeert overeind te komen. Met een hand op zijn gebogen rechterknie duwt hij zich omhoog, staat en valt bijna weer om. De hond springt weg, trekt de oude man bijna omver, maar de man laat net op tijd de riem los.

De man strompelt zwalkend een meter of tien door de hei en valt weer. Hij zit op zijn knieën in de hei.

‘Ik doe mijn schoenen aan, want dit gaat helemaal niet goed’ zeg ik.

Als ik naar buiten wil lopen zie ik dat hij zijn gulp opent en begint te plassen, op zijn knieën gezeten, met een stevig straal. Als hij klaar is rust hij even uit, en staat dan weer met uiterste inspanning op. Hij staat even rechtop uit te rusten. Dan wankelt hij verder langzaam het pad af. Bij zijn huisje zakt hij op een tuinstoel in de voortuin en blijft daar een kwartier zitten bijkomen.

Vogels, vergeten accu’s en veel bier – een dag op Terschelling

Ik ben niet zo’n vogelaar, maar het achtergrondconcert op de vroege ochtend in West aan Zee is indrukwekkend en divers. Een minuutje Merlin levert een fraaie verzameling vogels op: grasmus, fazant, wulp, boerenzwaluw, groenling, huismus, koekoek, putter, kneu, barmsijs, kokmeeuw, scholekster, kauw, grauwe gans, winterkoning.

Later langs het strand. Hier is niks, en ik loop met een fototoestel en maak foto’s van niks. Steltlopertjes en aalscholvers die met hun uitgespreide vleugels op het strand staan, poserend als bodybuilders. Bij de strandopgang van Midsland aan Zee zie ik een fotoshoot van een zwangere vrouw. Haar enorme witte buik schittert in de zon.

more days at the morisaki bookshop van satoshi yagisawa - book cover

Terug in ons huisje. Ik lees More Days at the Morisaki Bookshop, van Satoshi Yagisawa, het vervolg op Days at the Morisaki Bookshop. Ik zak in slaap in het zonnetje. Als ik op de fiets wil stappen om me bij de rest van de uitgewinkelde familie te voegen kom ik er achter dat ik de accu van de fiets thuis heb laten liggen.

Ik wandel een half uurtje naar Midsland. Een man met een gebruinde waddenkop en felblauwe ogen helpt me geroutineerd aan een fiets.

‘Dit is wel een bedrijf, he’ zegt hij tegen een collega die iets vanuit de andere kant van de winkel tegen hem zegt dat ik niet versta.

Lunch bij Puravida in het dorp aan een wankel tafeltje. Aan de andere kant van de straat verschonen zes volwassenen met veel theater een baby.

Later in de strandtent. Hier wordt veel bier gedronken. Een groepje brallerige dertigers is luidruchtig en aangeschoten. Naast ons zitten een gebruinde vrouw en een kale man met een petje bier te drinken. In de tijd dat wij op het terras tikken ze ieder minstens vijf vaasjes weg.

More Days at the Morisaki Bookshop uitgelezen. Een leuk boek met een mooi einde. Jane Friedman’s The Business of Being a Writer is de volgende op de stapel. Samen met The Convenience Store by the Sea.

We rijden naar Formerum voor zonnebrandcrème. Ook vergeten, en zeker nodig. We rijden door naar Heartbreak Hotel bij Oosterend. Een vader doet op de parkeerplaats een dansje met zijn dochters. Muziek schettert uit de smartphone van een van de meisjes. Katy Perry, of Taylor Swift, of een van die andere zangeressen die ik niet goed kan identificeren. Op het terras is het plotseling dringen.

‘s Middags wandelt ik een rondje. Ik was hier in februari, toen was het barkoud en kaal. Nu dwingen loslopende runderen met tot een klein omweggetje door het struweel.

Gelezen: De Arrogante Aap, Murakami en anderen

Christine Webb is een leerling van Frans de Waal. Ze schreef een boek met de grappige naam De Arrogante Aap. Ik vond het lastig te lezen. Het is zo’n boek dat één idee helemaal uitspint in

verschillende richtingen, voorziet van wetenschappelijke onderbouwing en een web van citaten. Ik heb daar al snel genoeg van. Ik scande het door op zoek naar een volgend idee, maar het komt niet.

Dat ene idee: de mens is geen uniek wezen, maar één van de vele levensvormen op aarde. Kinderen maken van nature geen onderscheid tussen mens en dier. Taal maakt ons niet uniek – ook dieren communiceren. En onze taal creëert bewust afstand: we zeggen biefstuk, niet koeienvlees. Gereedschapsgebruik? Niet exclusief menselijk. Wetenschappers die apen in gevangenschap bestuderen zien ander gedrag dan in de vrije natuur – een methodologisch probleem dat meer zegt over de wetenschap dan over de apen. Minder antropocentrisme zou ook tot minder racisme leiden. Webb bepleit een nieuw mensbeeld, zonder menselijk exceptionalisme, met meer mededogen voor de aarde en de andere wezens die er op leven. Een interessante kijk. Maar met de huidige wereldleiders onderdrukt je het cynisme nauwelijks.

Ik las ook Satoshi Yagisawa’s Days at the Torunka Café. Ik kende hem van Days at the Morisaki Bookshop – liep tegen dit boek aan en kocht het onmiddellijk. Drie verhalen die enigszins over elkaar liggen, over bezoekers en personeel van een koffiehuis in Tokyo.

Op fotofestival West-Friesland hielp ik bij twee lezingen van fotograaf Govert de Roos, en kocht zijn fotoboek Prince – Detroit 1984. De Roos raakte bekend in de scene rond Prince via foto’s die hij maakte van Vanity 6, en met een omweg werd hij uitgenodigd om tijdens een concert in Detroit het hele optreden te fotograferen. Als je Govert hoort vertellen begrijp je ook waarom artiesten met deze warme man wegliepen.

Van Haruki Murakami las ik Jazzportretten. Ik ben op geen enkele manier into jazz, maar als Murakami er over schrijft krijg je meteen zin om er naar te luisteren.

Satoshi Yagisawa's Days at the Torunka Café cover
Govert de roos - vanity 6
govert de roos - prince detrot 1984

912 uur Japan — het boek begint vorm te krijgen

Het reisverslag van onze reis door Japan krijgt langzaam de vorm van een boek. 163 pagina’s tot nu toe in Affinity Publisher. Palatino als lettertype, 6×9 inch, foto’s afgewisseld met tekst.

Met die opmaak gaan ook de details waar je niet eerder bij stilstaat. Waar komt de copyrightpagina. Wat staat er op de titelpagina. Hoe ziet de inhoudsopgave eruit — alleen plaatsnamen, of ook de datums. Of helemaal geen puntjes tussen titel en paginanummer, want ziet dat er gedateerd uit?

De kaart voorin is met de hand getekend in Affinity Designer — de rode lijn is de route. Zuid-Honshu en Shikoku, van Tokyo tot Kamakura.

Het duurt nog even voor het klaar is.

Kaart en inhoudsopgave Japan reisboek Affinity Publisher
Lay-out Japan reisboek in Affinity Publisher met foto's Nikko

Tosa washi en Anpanman — een regendag in Kochi, Shikoku

6 april 2023. Het weerbericht voorspelt de hele dag regen. Tot halverwege de middag blijft het gelukkig beperkt tot lichte motregen.

ontbijt in het hotel

Kochi staat bekend om zijn papiermakerij: Tosa washi, een traditionele manier van papier maken.
In Ino, een plaatsje op 10 minuten met de trein van Kochi, is een papiermuseum, dat het traditionele papierproductieproces laat zien. Door de lichte motregen wandelen we door het kleine, een beetje vervallen plaatsje Ino.

in de trein tussen kochi en ino japan
straat in ino japan

Als we het museum binnenkomen, is een oudere dame net begonnen met een demonstratie van papier scheppen. Een gids legt het proces uit aan een klein groepje Japanse toeristen, in het Japans, dus dat kunnen we helaas niet volgen. Een aantal keren wordt een grote zeef door een bak gehaald met ondoorzichtig, pulpig vocht. In de zeef blijft een wit laagje vezels liggen, dat met elke schep voller wordt. Het pulpwater wordt regelmatig doorgeroerd. Als de laag dik genoeg is, wordt de zeef op een houten staander gezet om verder uit te lekken.

In een volgende ruimte zijn historische gereedschappen en vele soorten papier te zien: om op te schrijven, voor kamerschermen, kalligrafie, origami, knippen en plakken. In het winkeltje bij het museum vind je veel papier, boekjes, maar ook de catalogi van de deelnemers aan de Triennale – die zien er fraai uit. Ik ontdek hier dat Kochi, en specifiek het Ino-Cho museum, de locatie is voor de International Triennial Exhibition of Prints, een evenement gewijd aan de kunst van het maken van origineel printwerk. Ik koop een paar catalogi.

We proberen de tram terug naar Kochi te nemen en wandelen van de ene halte naar de volgende. Het is onduidelijk waar de tram stopt. We moeten concluderen dat de tram niet rijdt. We bezoeken een tempel in Asakura, een plaatsje verderop: de Asakura Shrine. We wandelen om het complex heen. Het ziet er fraai uit, maar helaas is het gesloten.

bij de Asakura Shrine in ino japan

We rijden met de trein terug naar Kochi. We wandelen naar de overdekte Hirome-markt, eten ontzettend lekker street food en gaan terug naar het hotel.

We doen een wasje – dat moet ook gebeuren – en plannen de reis voor morgen naar Kyoto.
Buiten regent het inmiddels Japans holpijpestelen. Met achttien tot twintig graden is het in ieder geval niet koud.

’s Avonds lezen we in een boekje dat Kochi de geboorteplaats is van Anpanman, een stripfiguur bedacht door Takashi Yanase. Hij is zo populair in Kochi, en eigenlijk in heel Japan, dat hij overal in het straatbeeld terug te vinden is. Er rijden zelfs treinen van Anpanman. Anpan is een Japans zoet broodje gevuld met bonenpasta. Het gezicht van de Anpanman lijkt op zo’n broodje.

straatbeeld kochi japan met tram