Een paar maanden geleden kocht ik Deborah Turbeville: Photocollage, waarschijnlijk het beste fotoboek van 2023. Vandaag bezocht ik de tentoonstelling van haar werk in FOAM Amsterdam, een kans om de collages met tape en spelden in het echt te zien.
Wie was Deborah Turbeville?
Deborah Turbeville (1932-2013) was een invloedrijke Amerikaanse modefotograaf, bekend om haar onconventionele en avant-gardistische stijl. Haar werk is dromerig, mysterieus, bijna surrealistisch en ambigue. Het tegenovergestelde van de glanzende, commerciële modefotografie uit haar tijd.
Turbeville begon haar carrière als moderedacteur bij Harper’s Bazaar, maar stapte over naar fotografie in de jaren zestig. Haar doorbraak kwam met een controversiële fotoserie voor Vogue in 1975, die vrouwen toonde in vervallen badhuizen, niet glamoureus, maar kwetsbaar en raadselachtig.
De expositie in FOAM
FOAM heeft een hele mooie tentoonstelling samengesteld van Turbeville’s werk. Wat direct opvalt, is hoe fysiek haar collages zijn: foto’s aan elkaar geplakt met tape, vastgezet met spelden, gescheurd en opnieuw samengesteld.
Deze werkwijze, analoog, tactiel, experimenteel, staat haaks op de gepolijste digitale fotografie van vandaag. Turbeville knipte haar foto’s letterlijk uit, legde ze naast elkaar, verschoof ze, plakte ze vast. De tape en spelden zijn onderdeel van het werk, geen hulpmiddelen maar esthetische elementen.
Masterpieces met tape en spelden
Het fascinerendste aan de expositie is hoe ruw en onaf sommige werken eruitzien, en tegelijkertijd hoe verfijnd de composities zijn. Een collage kan bestaan uit tientallen foto’s, elk met een andere belichting, een ander perspectief, een andere toon. Maar samen vormen ze één coherent, mysterieus geheel.
Turbeville’s collages zijn niet digitaal nabewerkt. Alles wat je ziet, de overlappingen, de tape, de rafelige randen, is fysiek aanwezig in het originele werk. Dit geeft de foto’s een ambachtelijke kwaliteit die je zelden ziet in moderne fotografie.
Analoge relevantie in AI tijden
In een tijd waarin AI-gegenereerde beelden binnen seconden kunnen worden gemaakt, voelt Turbeville’s werk bijna subversief. Het is langzaam, fysiek, imperfect. Het omarmt ruis, waas en onduidelijkheid in plaats van ze weg te retoucheren.
Haar werk laat zien dat fotografie niet alleen gaat om het vastleggen van een moment, maar ook om het construeren van een gevoel, een sfeer, een wereld. De tape en spelden zijn niet alleen technische hulpmiddelen — ze zijn onderdeel van die wereld.
Bekijk ook:
