912 uur Japan – Een regenachtige dag in Tokio: Akihabara tot Ueno Park

18 maart 2023 – Tokyo

Het regent, zoals voorspeld. Een dag voor musea. Het weer is typisch Nederlands: een grijs wolkendek, miezerregen. In de ochtend blijft het beperkt tot gemiezer. We wandelen vanuit ons hotel bij station Akihabara langs het spoor naar Ueno Park.

Akihabara, het electronica walhalla

Omdat ik een adapter mis, belanden we in een van de enorme elektronicawinkels van Akihabara. Bij de ingang staat dat ze hier alles verkopen, en dat lijkt niet overdreven. De dichtheid en variatie aan kleur is overweldigend. De zintuigen worden verder geprikkeld door de muziek die over de verdiepingen schalt: zoete kindermelodieën die we in het Westen niet echt kennen. Overal staan manga- en animefiguren, mascottes en posters. Veel producten worden aangeprezen met hulp van een felgekleurd knuffeldier. Zelfs de verwijzing naar het politiebureau bij de hoofdingang is geïllustreerd met een vriendelijk manga-meisje. Ze hebben inderdaad een adapter van de Europese naar de Japanse (Amerikaanse) standaard.

Drukte in de straten bij Akihabara station
Regen in Ueno Park, Tokyo

Ueno Park en musea

Tegen het eind van de ochtend komen we, nog redelijk droog, aan bij het Tokyo National Museum in Ueno Park. We dwalen er een paar uur door de verschillende gebouwen. We zien tekeningen, samoeraibeelden, archeologische vondsten, oude Japanse tekstrollen, informatie over de dynastieën, het boeddhisme, woodblock prints en sierlijke kalligrafie.

Paraplustandaards in het National Museum Tokyo

Als we weer naar buiten willen, regent het pijpenstelen. Het restaurantje Yurinoko, om de hoek van het museum, zit vol met mensen die de bui benutten om te lunchen. Ook wij hebben honger. We drinken koffie om een beetje op te warmen bij een kleine kiosk en eten er een onigiri met tonijn bij.

Regen in Ueno Park

In het wat brutalistisch aandoende gebouw waar ook het restaurant in zit, is een tentoonstelling Asian Art. We hadden het niet gepland, maar besluiten naar binnen te gaan omdat we koud en nat zijn. De tentoonstelling blijkt verrassend boeiend. Het is best druk, vermoedelijk met meer mensen die, net als wij, schuilen voor de regen.

Wanneer we verzadigd zijn, is het weer droog. We slenteren terug en verlaten het park bij de uitgang bij Ueno Station. Verderop, onder de spoorlijn, vinden we nog een leuk restaurantje.

Een restaurantje onder de spoorlijn tussen Ueno Park en Akihabara station

We kwamen uit het dunbevolkte Nieuw-Zeeland, met zijn overweldigende natuur, en belandden in Tokio, een stad die overweldigt door haar cultuur. Natuur beleef je hier vooral in de parken. De fauna lijkt te worden gedomineerd door luidruchtige kraaien. In Ueno Park schreeuwen ze echoënd over de pleinen, vanuit de hoge bomen.

Tweede aflevering van de serie ‘912 uur Japan’.

Lees hier de eerste aflevering.

Een straat in de avond bij Akihabara station

Het Noord-Holland Grid Project: 15 jaar fotograferen door de provincie

Karavaan theater festival, Alkmaar, 2021

Het Noord-Holland Grid Project

15 jaar systematisch door de provincie

2009 – nu

Het project

Sinds 2009 fotografeer ik systematisch door Noord-Holland. Geen ansichtkaarten, maar het alledaagse: industrieterreinen, polders, havengebieden, nieuwbouwwijken, dorpsranden.

Het project volgt een grid: blok voor blok werk ik me door de provincie. Soms geïnspireerd, maar net zo vaak uit discipline, bij slecht weer, en zonder zin.

In de loop van december heb ik vaak weer wat tijd heb om de oplopende achterstand in het archief door te spitten en noordhollandfoto.nl aan te vullen. Werk, maar er zijn heel veel loze links op noordhollandfoto.nl die invulling kunnen krijgen.

Waarom dit project?

Noord-Holland is geen toeristisch plaatje. Het is industrie, nieuwbouw, infrastructuur. Het dagelijkse leven dat niet in reisgidsen staat.

Dit project is een poging om te documenteren wat er ís, niet wat mooi gevonden wordt. 15 jaar systematisch fotograferen, ook bij slecht weer, ook zonder inspiratie.

Het grid dwingt me overal te komen. Ook plekken waar ik anders nooit zou zijn.

Het volledige archief

→ Bekijk alle foto’s op noordhollandfoto.nl

De projectsite bevat is mijn visuele archief, georganiseerd per locatie. Helaas lang niet compleet. Editen en op de site plaatsen kost enorm veel tijd. Ik loop misschien wel honderden blokjes achter.

Amsterdam uit het noordhollandfoto.nl grid project
Amsterdam, 2024

Wat ik tegenkom

Ik fotografeer wat ik om me heen zie. Dit project geeft dat structuur: systematisch, via een grid.

Als je omgeving lelijk is, fotografeer dan het lelijke. Dat advies kreeg Eggleston ooit. Het ongewone in het dagelijkse, de schoonheid in het gewone of lelijke. Industrieterreinen, parkeerplaatsen, volkstuintjes, nieuwbouwwijken.

Uitgeest, mesthoop, uit het noordhollandfoto.nl grid project
Uitgeest, 2022

Het proces

Op deze blog schrijf ik soms over het fotograferen zelf, het proces, wat ik tegenkom. Notities bij het project, bijvoorbeeld:


Links

Grid voorbeeld uit het noordhollandfoto.nl grid project
Den Helder, tube kleurcreme uit het noordhollandfoto.nl grid project

Uit het archief: Mahler, Myung-whun Chung en het Kroketje bij Smullers

In 2022 bezochten we het kerstconcert in het Amsterdamse Concertgebouw. X keek haar ogen uit. Voor iemand uit de provincie was de grote stad met al zijn diversiteit een wereld van verschil. Ze verwonderde zich over tattoos, piercings en de veelheid aan huidskleuren.

De Vijfde van Mahler: een zaal vol grijs haar

In het Concertgebouw zelf werd de Vijfde Symfonie van Mahler ten gehore gebracht. Een traditie. Hier geen tattoos, piercings of donkere mensen. Een zaal vol witte mensen met grijs haar. Ik maakte foto’s.

We waren een van de eersten in de zaal en namen plaats op het podium, achter het orkest. Een stevig gebouwde bassist was zijn vingers al warm aan het spelen. Geluidloos had hij de symfonie al doorlopen, terwijl zijn collega’s één voor één het podium betraden.

Kerstconcert Concertgebouw Amsterdam 2022 5e van Mahler

De tovenaar Myung-whun Chung

Myung-whun Chung, de Zuid-Koreaanse dirigent, zo las ik later pas, dirigeerde als een tovenaar. Vooral het eerste half uur van het concert was overdonderend. Ik merkte dat ik de hele tijd geconcentreerd had zitten luisteren en kijken hoe de man het orkest bespeelde.

De ovatie na de symfonie was enorm en welgemeend. Het publiek was ongekend wild voor een klassiek publiek. Myung-whun Chung voerde een ontroerend ritueel op waarbij hij alle orkestleden afging en ze bedankte voor hun inzet.

Het contrast: van ovatie naar Smullers

Buiten was het koud en nat. Met de tram terug. Een kroketje bij Smullers op het station. Wat een contrast.

Het krantengevoel van Rob Schouten

In de trein terug las ik het essay Het krantengevoel van Rob Schouten. Het leest als geschiedenis en je ruikt de papieren krant, die ik alleen nog bij mijn moeder zie liggen. Wij hebben een krant op de iPad. Ik lees hem niet veel, beducht voor de noodzakelijke urgentie en sensatiezucht van kranten, inclusief de zichzelf respecterende kwaliteitskranten. Noodzakelijk vanwege de lezersaantallen.

Ik mijd kranten, net zoals ik nieuwsrubrieken en praatprogramma’s op televisie mijd: om hun onverteerbare, door kijkcijfers gedreven sensatiedrift.

Misschien later, als ik een zee van tijd en een dikkere huid heb, kan ik weer eens de krant lezen. Als die dan nog bestaat.

Kerstconcert Concertgebouw Amsterdam 2022 5e van Mahler

Consistentie door vertraging: Over Hokusai en dagelijks tekenen

In Nootebooms Japan lees ik dat Hokusai elke dag, tot op late leeftijd, een tekening maakte. Hij gebruikte geen kant-en-klare inkt, maar sumi-e. Inkt die op een steen wordt gewreven, met water verdund, en met streken, met juiste kracht en snelheid, op het papier worden gezet. Dat is werken. Nu ik de notitie teruglees die ik maakte, zoek ik het boekje op, maar kan het niet vinden. Is het boek verdwenen? Ironisch, voor een verhaal over dagelijkse discipline.

Leeuw - pentekeing door Hokusai

Rituelen zorgen ervoor dat je vertraagt. Toch voer je ze uit. Of juist omdat ze je vertragen, voer je ze uit. Consistentie door vertraging.

My Brain on Pixel Space and Boring Rules

Sometimes my brain independently interviews itself on certain topics. This time, a background process researches what I think about photography as an artistic medium. I managed to grab it by the tail.

Will AI Kill Photography?

Do you think AI will, at some point, become better at taking pictures than humans, and photography will be dead?

I am not afraid of what will happen. Stronger, there will be a point in time when AI will be better at creating a particular kind of picture. But that is not as disastrous as photographers think it is.

  1. The current capabilities of AI are vastly overrated. AI is still an aggregation of what is out there. There is no invention, no novelty. Will there ever be surprising novelty? Maybe. But would you be interested in it? I doubt it. For advertising, as illustration, but as art, that surprises and moves. I doubt it.

But suppose AI becomes better than us at taking pictures:

  1. Keep making pictures anyway. People are still playing chess. It’s the process, dude. I guess each of us needs to consider why we are taking pictures in the first place. Do you really want to leave such an important activity to an AI?
  2. It is our challenge to find something that AI can not do better than we can. It is our challenge to find something no one can do better than you, in general, as makers. AI capabilities would be a fantastic challenge to human creativity. We should embrace that challenge rather than be afraid of it.

Will things change? Yes. But we should not react with the same Luddite arguments as photographers did when digital photography emerged.

david hockney - collage of cropped photos

On Cropping and Creative Freedom

Something different: Do you crop your pictures?

Uninteresting question, and you will see why. Yes. I crop whenever I want to remove things from the picture I don’t like. I am not religious about cropping. Or applying whatever modification to the picture, in fact. If someone can make a lovely image from a photo by cropping everything except a single pixel, I am totally ok with that. Or when someone glues 273 images together to create a great picture, it’s totally fine.

Really, I am fearful of orthodoxies. You must… use 28mm for real street, apply golden rules, only photography at dawn/sunset/hard light/…, shoot from the hip/viewfinder, use layers/deadpan/… in your pictures, never crop, never pose, … Screw all that. Wolfgang Tilmans blew up low-res images to great pictures. David Hockney cut and glued images to create fabulous artworks. Even Elliott Erwitt cropped the hell out of his photos.

I don’t want to limit my creativity by any such orthodoxy.

The Finite Space of All Images

My brain is researching the creative border. On that … Lately, I was also thinking about the limited pixel space we operate in. Say our images are 1000 by 1000 pixels, that is 1 million pixels, but the size does not really matter. It could be a million by a million, that is not the point. Each pixel in the one-million-pixel space can have 256 different color values (or 16000; again, the exact number does not matter). Then the total number of possible pictures is 256^1000000 (256 to the power of 1000000). That is a lot, but it is a finite number of pictures. Think about that.

These pictures include everything we can photograph around us, at any moment in time. Everything we see today, tomorrow, any picture we take fits in that space. And anything that happened in the past. A portrait of Napoleon, the building of the pyramids, a Neanderthal, a dinosaur, the Earth being hit by a giant meteor, everything.

I am only orthodox about trying not to be orthodox.