Desert Island mixtape: 27 nummers geïnspireerd door Greil Marcus

Ik maakte deze week een nieuwe mixtape. Geïnspireerd door het herlezen van Greil Marcus’ Stranded – Rock and Roll for a Desert Island – waarin verschillende mensen gevraagd worden welke platen ze mee zouden nemen als ze naar een eenzaam verblijf op een eiland zouden worden verbannen. Het is een interessante verzameling essays over deze albums, aangevuld met Marcus’ eigen lijst van platen die hij als essentieel beschouwt voor de rock-‘n-roll-ervaring.

Greil Marcus Stranded - Rock and Roll for a Desert Island - mixtape cover

Een tijdcapsule

Het is een momentopname, toch zijn er een paar nummers bij die hoog in mijn all-time favorites scoren: Dylan’s I Want You en de weirdness van Captain BeefHeart’s Frownland.

(Door mij toegevoegd om de cassette te vullen: PJ Harvey, nog een BeefHeart: Lick My Decals Off, Baby en Kingdom Come van Pere Ubu.)

De volledige Desert Island mixtape playlist:

  1. These Dreams of You (Live) – Van Morrison
  2. Street Fighting Man – The Rolling Stones
  3. Rosalita (Come Out Tonight) – Bruce Springsteen
  4. Frownland – Captain Beefheart
  5. Who Loves the Sun – The Velvet Underground
  6. Doolin-Dalton – Eagles
  7. Fever – Little Willie John
  8. Tin Soldier Man – The Kinks
  9. Sheena Is a Punk Rocker -Ramones
  10. The Fuse – Jackson Browne
  11. Looking For A Kiss – New York Dolls
  12. Don’t You Just Know It – Huey ‘Piano’ Smith
  13. The Lord Will Make A Way Somehow – Thomas A. Dorsey with Marion Williams
  14. Tired Eyes – Neil Young
  15. Ballerina – Van Morrison
  16. White Rhythm & Blues – Linda Ronstadt
  17. I Want You – Bob Dylan
  18. You Know I Know – The Rockin’ 5 Royales
  19. Sure ‘Nuff ‘n’ Yes, I Do – Captain Beefheart
  20. Running on Empty – Jackson Browne
  21. When Will I Be Loved – Linda Ronstadt
  22. How Kind Of You – Paul McCartney
  23. Unknown Legend – Neil Young
  24. Hello, There – John Cale
  25. Bitter Branches – PJ Harvey
  26. Lick My Decals Off, Baby – Captain Beefheart
  27. Kingdom Come – Pere Ubu

Greil Marcus stranded desert island mixtape playlist

Make Your Own?

Hoe zou Desert Island mixtape klinken? Het mooie aan Marcus’ vraag is dat er geen verkeerd antwoord is.

→ 🎵Luister naar de afspeellijst op Qobuz
→ Heel lang geleden verschenen maar nog steeds in herdruk verkrijgaar: Greil Marcus’ Stranded
→ Lees hier mijn originele post uit 2015 over dit boek

Greil Marcus mixtape de cassette

Sally Mann’s Creative Process: Limitation, Luck and Tenacity

Sally Mann - Art Work - On the Creative Life - book cover

“We discover who we are by being who we are and making what we make.” This raw truth, from Sally Mann’s memoirs in Art Work (subtitle: On the Creative Life), captures the unvarnished, direct, and human core of her work. Both in photography and now in writing.

The Southern Voice: No Bullshit, Just Story

Forget polished, theoretical treatises on creativity. Sally Mann’s writing has the same extraordinary, direct tone as her photography, delivered in the cadence of her Southern American accent. Storytelling without gloss: unapologetic yet warm. She tells us about the junkies who wrecked her caravan, a meeting with an Emir in Qatar, and countless failed road trips. She describes these “shitty things happening” in a way that is wildly entertaining. Stories interspersed with advice, illustrated from the happenings her own life.

The Alchemy of Limitation: Short on Time, Short on Money

Mann’s creative engine grew despite constraint. Pressed for time while raising three children, short on money and resources, she turned her lens inward and started shooting her family in her living room. Where else to go? It did not start as a grand artistic statement but a practical necessity. It became her masterpiece. She proves a vital truth: limitation doesn’t stifle creativity. It focuses it. She tells us to this principle further, reducing daily choices: eat the same thing, wear the same clothes – to conserve creative energy for the work that mattered.

The Unlikely Bedfellows: Insecurity, Luck, and Tenacity

Her process demystifies talent. She reviews her early pictures in het typical style:

These show you exactly why the gods didn’t take the trouble, at the moment, to wipe the ambrosia off their hands and slap the upstart down.

She pairs youthful courage with the inevitable necessity of insecurity.

Then there’s luck. She talks to a random man in town who turns out to be the exact person with the scarce knowledge of the wet-plate collodion process she sought. Later, she magically finds the specialist image-maker from Pixar she needed. But Mann’s point is sharper: luck is begotten by action. You have to be out there, talking to people, pushing doors, for serendipity to find you.

The Process Is the Point: Making, Failing, Weeding

Mann is a gifted writer who spits her heart onto paper, an act she sees as deeply related to photography. Both are observant, self-centered (in the necessary sense), analytical activities that require a long breath and ruthless editing, a constant weeding.

Sally Mann selected work

Her central tenet is to make a lot of work, as good as possible. She writes extensively about failed pictures, the necessity of taking many to get one good one. You only understand a work and yourself after the fact:

We can only make the work by discovering it through the process. You can make what you are. Only that.

She keeps the paraphernalia of these endeavors, the physical traces of the process that tell their own story. Her mantra is to avoid gimmicks; funny lenses are just noise. She’s looking for the pictures with the Tabasco in the Bloody Mary: the essential, potent kick.

Forget Opinions: Sincerity, Scandal, and Self-Censorship

Mann tackles the orthodoxy of public opinion head-on. She recounts the uproar over a picture like “The Three Graces Peeing”. The reaction often says more about the viewer’s own cultural fundamentalism than the art itself. Her lesson: Forget people’s opinions about your art. Your sincerity is important only to you.

This connects to a very current issue: the slide into self-censorship. She observes how, in response to perceived external fundamentalism, society can contract into its own dogma. The real danger isn’t the provocative work but the instinct to silence it, to create a Handmaid’s Tale of the mind.
She also writes with raw honesty about her own perceived cowardice, like when photographing her “black man” series. The relatable pinch that it brings to me: Why am I not braver in expressing my opinion in the work I make?

Sally Mann selected work

The Takeaway: Passion, Tenacity, and Who You Are

So, what’s the useful advice from all this? Take it easy. Don’t be too hard on yourself. You can be totally distracted with life, but that’s good for something. Stay on the bus. At some point, it will pay out in your work. Talent is real, but passion and tenacity are what get the work done. The 10,000 hours, the deliberate practice of showing up in the living room with your kids, in the caravan after the junkies, on the road trip that goes nowhere.

Start where you are. Look nearby, close to home. Keep going. And trust that one day, someone will find the beauty in what you made.

We discover who we are by being who we are and making what we make. That’s it. That’s the whole thing. A beautiful book.

Also read about: I Will be Wolf from Bertien van Manen.

Van Atwood naar Kang: twee dystopische meesterwerken die je raken

Margaret Atwood - The handmade's Tale boekomslag

Na The Handmaid’s Tale van Margaret Atwood las ik Mensenwerk van Han Kang. Beide dystopische boeken delen een dystopische wereld, maar waar ik Atwoods verhaal over onderdrukking al kende, verraste Kang me met een vergelijkbare, maar onverwacht rauwe benadering. De overeenkomsten tussen de twee romans zijn fascinerend, maar het zijn juist de verschillen die ze zo indringend maken.

Religie en macht: de wortels van onderdrukking

Zowel The Handmaid’s Tale als Mensenwerk spelen zich af in een wereld waar een totalitair regime de bevolking onderdrukt. Bij Atwood is de macht in handen van een fictioneel orthodox-christelijk gezag, dat vrouwen reduceert tot broedmachines in een theocratische staat. Kang daartegenover schetst een reëel nihilistisch, militair dictatoriaal bewind van Zuid-Korea, waar geweld en willekeur de norm zijn. Beide regimes gebruiken intimidatie, onderdrukking en geweld om hun greep op de samenleving te behouden. Hoewel de ideologieën verschillen, is de uitkomst hetzelfde: een wereld waarin de menselijkheid is verdwenen.

Han Kang - Mensenwerk boek omslag

Een vrouwelijk perspectief op verlies en verzet

Beide romans worden verteld vanuit een vrouwelijk perspectief, maar de manier waarop is opvallend anders. In The Handmaid’s Tale is de onderdrukking van vrouwen het centrale thema. Offred, de hoofdpersoon, leeft in een wereld waar haar lichaam niet van haar is. Haar gedachten zijn haar enige vluchtroute, en haar herinneringen aan haar dochter en man houden haar staande. De toon is koel, bijna klinisch. Een afstandelijkheid waarmee ze zichzelf beschermt tegen de gruwelen om haar heen.

Mensenwerk daartegenover is emotioneel en onverbiddelijk. Het geweld wordt niet verzacht, maar in al zijn rauwe details beschreven. Bloed, pijn en verdriet zijn niet alleen onderdelen van het verhaal, ze zijn de essentie. De vrouwelijke personages in Kang’s boek ervaren het geweld niet alleen fysiek, maar ook emotioneel. Het verlies van een kind, een thema dat in beide boeken centraal staat, wordt bij Kang intens envan dichtbij beschreven.

Afstand versus rauwe werkelijkheid

Atwoods stijl is beheerst, bijna afstandelijk. Offreds dagboeknotities weerspiegelen haar poging om zichzelf te beschermen door emotionele afstand te creëren. Kang kiest voor het tegenovergestelde: ze sleurt je mee in een wereld van bloed, tranen en onverdraaglijke keuzes. Waar Atwood je als lezer laat nadenken, dwingt Kang je om te voelen. Het contrast tussen deze twee benaderingen maakt de boeken complementair: Atwoods koelte confronteert je met de systematische wreedheid van een regime, terwijl Kang je dwingt om de emotionele consequenties te ervaren.

Een wetenschappelijke blik: alsof je een onderzoek leest

Wat beide boeken bijzonder maakt, is hun vertelstructuur. Ze presenteren de gebeurtenissen alsof ze deel uitmaken van een wetenschappelijk onderzoek, een historische, sociologische analyse van een donkere periode.

In The Handmaid’s Tale wordt het verhaal verteld aan de hand van teruggevonden dagboeknotities van Offred, alsof een toekomstige onderzoeker haar woorden analyseert. Het voelt alsof je als lezer een reconstructie leest, een poging om de gruwelen van Gilead te begrijpen en te documenteren.

In Mensenwerk worden archieven geanalyseerd en gaat de beschrijving nog een stap verder. Het verhaal wordt niet alleen verteld vanuit meerdere personages, maar zelfs vanuit de stemmen van overledenen. Dit geeft het boek een vreemde mythische kwaliteit. Het is alsof Kang de lezer uitnodigt om de gebeurtenissen te bestuderen, alsof het een casestudy is in menselijk lijden. Beide boeken confronteren je niet alleen met de gruwelen zelf, maar ook met de vraag: hoe kunnen we dit ooit begrijpen?

Waarom deze boeken nu relevanter zijn dan ooit

Ik zou willen dat ik zou hoeven zeggen dat beide boeken vandaag de dag niet actueler hadden kunnen zijn. Orthodox-religieuze en militaristische regimes domineren nog steeds het wereldnieuws. The Handmaid’s Tale en Mensenwerk zijn niet alleen waarschuwingen uit het verleden. Ze zijn spiegels die ons confronteren met de kwetsbaarheid van onze eigen vrijheid.

Welke wereld trof jou?

Atwood waarschuwt, Kang confronteert. Beide boeken laten zien hoe literatuur ons de donkerste kanten van de mensheid doet begrijpen. Heb jij één van deze romans gelezen? Welk boek trof jou het meest?

Verder lezen?

Lees ook Neil Postman over Huxley en Orwell of over Fahrenheit 451 van Ray Bradbury.

Consistentie door vertraging: Over Hokusai en dagelijks tekenen

In Nootebooms Japan lees ik dat Hokusai elke dag, tot op late leeftijd, een tekening maakte. Hij gebruikte geen kant-en-klare inkt, maar sumi-e. Inkt die op een steen wordt gewreven, met water verdund, en met streken, met juiste kracht en snelheid, op het papier worden gezet. Dat is werken. Nu ik de notitie teruglees die ik maakte, zoek ik het boekje op, maar kan het niet vinden. Is het boek verdwenen? Ironisch, voor een verhaal over dagelijkse discipline.

Leeuw - pentekeing door Hokusai

Rituelen zorgen ervoor dat je vertraagt. Toch voer je ze uit. Of juist omdat ze je vertragen, voer je ze uit. Consistentie door vertraging.

Lijstjes #1: Nederlandstalige fictie

Max Havelaar van Multatuli - lijstje beste nederlandstalige fictie

In willekeurige volgorde.

De man achter het raam – Gerrit Krol Een van de eerste boeken over AI, ver voordat het een realiteit was. Het boek werd in 1982 uitgegeven. Krol is een vergeten schrijver, ondanks zijn volstrekt eigen stijl. Zelfs internationaal zijn er weinig vergelijkbare schrijvers.

De donkere kamer van Damokles – W.F. Hermans Behoeft weinig betoog. Hermans is voor mij een van de twee beste Nederlandstalige schrijver van de vorige eeuw; de tweede is Hugo Claus.

Een opsomming van tekortkomingen – Ine Boermans Een bijzonder boek van een eigenzinnige schrijfster.

Reis door mijn kamerJ.M.A. Biesheuvel Bizarre, grappige en aandoenlijke verhalen.

De joodse messias – Arnon Grunberg Misschien wel het beste boek van Grunberg.

Max Havelaar of de koffij-veilingen der Nederlandsche Handel-Maatschappij – Multatuli Tsja, een klassieker natuurlijk.

Dichtertje, De uitvreter, Titaantjes – Nescio Verrassende verhalen met een geheel eigen stijl en wereld.

Herinneringen van een engelbewaarder – W.F. Hermans

Terug naar Oegstgeest – Jan Wolkers

Stenen voor een ransuil – Maarten ’t Hart

Mijn lieve gunsteling – Marieke Lucas Rijneveld Een verrassend boek. Spierballenliteratuur, schreef ik eerder in een notitie.

Wat mis ik?