Het reisverslag van onze reis door Japan krijgt langzaam de vorm van een boek. 163 pagina’s tot nu toe in Affinity Publisher. Palatino als lettertype, 6×9 inch, foto’s afgewisseld met tekst.
Met die opmaak gaan ook de details waar je niet eerder bij stilstaat. Waar komt de copyrightpagina. Wat staat er op de titelpagina. Hoe ziet de inhoudsopgave eruit — alleen plaatsnamen, of ook de datums. Of helemaal geen puntjes tussen titel en paginanummer, want ziet dat er gedateerd uit?
De kaart voorin is met de hand getekend in Affinity Designer — de rode lijn is de route. Zuid-Honshu en Shikoku, van Tokyo tot Kamakura.
3 april 2023. De conducteur op de trein naar Uchiko controleert de kaartjes met een onverwacht ritueel: hij gaat voorin de wagon staan, neemt zijn pet af, buigt en kondigt aan dat hij de tickets graag wil zien. Hij loopt van passagier naar passagier, bestudeert de kaartjes, noteert iets in een boekje. Dan is hij klaar. Hij gaat weer voorin de wagon staan, neemt zijn pet af en bedankt de passagiers voor hun medewerking. Uiterst elegant. Zo’n klein moment, maar het voelt als een minicursus in Japanse omgangsvormen.
We stappen uit bij station Uchiko. Hier moeten we een stukje wandelen naar het oude dorp. We staan even te treuzelen, te kijken welke weg we op moeten, als er weer zo’n Japanner uit het niets opduikt. Hij is uiterst directief. Die weg, dan deze, en dan daar kijken. En nu hop… lopen! We gehoorzamen. Het is niet de eerste keer dat we op deze reis door een onbekende worden bijgestuurd. Het voelt als een mix van gastvrijheid en militaire precisie.
We maken een wandeling langs de wegen. Alles is onbekend en dus bijzonder. Ik weet niet waar ik moet stoppen met foto’s maken.
In het oude dorp is de belangrijkste bezienswaardigheid het Uchiko-za, het oude theater. Dit theater, gebouwd in 1916, is een van de weinige overgebleven kabuki-theaters in Japan. Het staat bekend om zijn traditionele houten architectuur, met bijzondere houtsnijwerken en een draaibare scène — destijds bedoeld om snel van decor te wisselen. Het theater was oorspronkelijk het culturele hart van de regio, waar zowel kabuki- als bunraku-voorstellingen (poppentheater) werden gegeven. Het is nog steeds in gebruik voor speciale voorstellingen. We krijgen een inkijkje achter de schermen, lopen achter het podium langs en kijken op de eerste verdieping, waar ook toeschouwers konden zitten. Het voelt als een stap terug in de tijd, alsof de acteurs elk moment kunnen binnenkomen.
We dwalen door Yokaichi-Gokoku, het historische centrum van Uchiko. De huizen en gebouwen hier zijn gerestaureerd en geconserveerd in authentieke stijl. Traditionele houten huizen, historische winkels, werkplaatsen — alles ademt het verleden. We lunchen in een van de behouden straatjes. Bij de maaltijd drinken we jabarasap, een frisse sap van de Japanse citrusvrucht jabara. Volgens the interweb een lokale specialiteit.
Na de lunch bezoeken we een museum over de wasproductie, waar Uchiko bekend om staat. Geen bijenwas hier, maar was gemaakt van de besjes van de sumac-boom. De besjes worden gestampt en uitgeperst; het sap is een wasachtige substantie, waar ook de speciale Uchiko-kaarsen van worden gemaakt. Het proces is ambachtelijk, bijna ritueel — net als zoveel in dit dorp.
Verderop in het dorp ontdekken we een grote boeddhistische tempel: Kosho, met een enorm liggend boeddhabeeld. De boekjes kennen deze tempel niet. Een kadootje dus, een onverwachte vondst. Precies het soort moment dat een reis bijzonder maakt.
Dit is de twaalfde aflevering van de serie ‘912 uur Japan’.
Het hotel biedt geen ontbijt, maar op de eerste verdieping is een klein zitje waar we zelf filterkoffie kunnen maken. Een bejaard echtpaar helpt ons. De vrouw is vriendelijk en behulpzaam, geduldig uitleggend hoe het koffiezetapparaat werkt. De man is nors en kortaf, knikkend als we iets vragen maar verder niets zeggend.
“My son,” zegt de oude vrouw. Ze knikt naar de norse jongeman achter de receptiebalie.
We drinken koffie bij het raam. De zon licht het laatste restje winterse sneeuw op de bergtoppen op. De lucht is helder en scherp, zoals alleen op hoogte mogelijk is.
Nikko Kekkō
De Japanners hebben een gezegde: je kunt pas zeggen dat iets kekkō (prachtig) is, nadat je Nikko hebt gezien.
We wandelen opnieuw door het park. We zijn vroeg, het is nog rustig. We zien andere dingen nu. De echte omvang van het complex vooral. Hoeveel tempels, musea, mausolea en torii er werkelijk zijn, verstopt tussen de dikke bemoste bomen en oude stenen muurtjes.
Het mos op de stenen is dik als een tapijt. Bomen grijpen zich met kronkelende wortels vast aan de rotsen.
Tegen het middaguur begint het druk te worden. We eten een Anpan bij een kraampje. Dat is een broodje met een zoete rodebonenpasta. Dan verlaten we het complex. Een een stroom mensen beweegt langs ons, van het station naar het tempelcomplex. Voor het overgrote deel zijn het Japanners. Hier en daar horen we Amerikaans, Frans of Duits. Maar het zijn uitzonderingen.
Kanaya Hotel History House
We bezoeken het Kanaya Hotel History House, een stukje lopen vanaf de uitgang van het tempelcomplex. Ongeveer vierhonderd jaar geleden was dit een woning voor samoerai-krijgers. In 1873 werd het omgebouwd tot Kanaya Cottage Inn, een van de eerste plekken in Japan waar buitenlanders konden logeren.
Bij de ingang wordt het ticket uit het boekje gescheurd en krijgen we een muntje in onze hand gedrukt. Om het museum te bereiken moeten we door een zaal met deftig geklede mensen die zitten te lunchen. Vreemd om door iemands lunchruimte te moeten lopen om bij een museum te komen.
Het muntje is bedoeld voor de toegangspoort, een klein mechanisch poortje, ouderwets. Het klikt open en we gaan door.
De bejaarde gids met een schema
De entree van het museum is een kale ruimte. Hier kunnen we onze schoenen uitdoen en sloffen aantrekken. Bruine plastic sloffen, veel te groot, die klepperen bij elke stap.
We zijn de enige bezoekers.
Er hangen pijltjes aan de muur die de route aangeven. Ruimte na ruimte. Het huis is nagenoeg leeg. Geen meubels, geen decoraties. Alleen houten vloeren en die typische kamerschermen die ruimtes groter of kleiner kunnen maken.
Na een minuut of vijf verschijnt er plots een bejaarde Japanse vrouw. Ze spreekt ons aan op driftige toon, in moeilijk verstaanbaar Engels. Veel gebaren. Wijzend naar ons, naar de pijltjes, naar de volgende ruimte, terug naar waar we vandaan komen. De boodschap is desalniettemin duidelijk: we mogen niet op eigen houtje rondlopen. We moeten haar volgen.
In hoog tempo worden we door de rest van het pand geleid. Ze loopt snel voor een oude vrouw. Ze wijst, zegt dingen die we niet verstaan, opent schuifdeuren en sluit ze weer. Soms blijft ze staan en wacht ongeduldig tot we hebben gekeken. Dan loopt ze alweer door.
De tuin achter het gebouw is fraai. Keurig verzorgd. Kleine boompjes, zorgvuldig gesnoeid. Een vijver met koi. Stenen paden. Het is stil hier, vredig, in schril contrast met het ongeduld van onze gids.
“Beautiful,” zeg ik.
Ze knikt. “Yes, yes. Now we go.”
En dan worden we weer op straat gezet. Ze begeleidt ons naar de uitgang, buigt kort, en verdwijnt weer het gebouw in.
Nikko Tamozawa Imperial Villa
We wandelen door naar Nikko Tomazawa Imperial Villa. Een traditionele woning uit het begin van de twintigste eeuw, gelegen in een mooi park. De villa diende als buitenverblijf voor de keizerlijke familie tijdens de eerste helft van de twintigste eeuw.
We dwalen door de lege ruimtes en het stille park. We genieten van de rust na de afgelopen dagen van stads- en toerismedrukte. Het park en de woning zijn in strakke stijl neergezet en vormen een geheel dat gebalanceerd aanvoelt.
Shimenawa: een touw als grens
We leren dat in Japan een touw aan een steen gebonden en op het pad gelegd of opgehangen een teken is voor verboden toegang. Dit heet een shimenawa, een traditioneel symbool om grenzen aan te geven.
Zo. Het is mooi geweest.
We lopen terug richting het centrum. De zon staat lager nu, de schaduwen worden langer.
Nikko is inderdaad kekkō. Maar ook een beetje bizar.
Dit is de vijfde aflevering van de serie ‘912 uur Japan’.
In maart 2023 reisden we 38 dagen door Japan. Hier volgt het complete verslag: van de drukte van Tokyo naar super-sushi in Kanazawa, fietsen in Hiroshima, een festival op Shikoku, tot Kyoto’s tempels en de stranden van Kamakura.
Deze serie is geen reisgids. Het zijn observaties, persoonlijke indrukken, dingen die opvielen. Soms praktisch (hoe werken Japanse treintickets?), vaak subjectief (waarom voelt dit vreemd?).
Waarom “912 uur”
38 dagen = 912 uur. Het getal benadrukt wat deze reis was: bijna zes weken onderdompeling in een verrassend anders land.
16 maart 2023 – Tokyo Op vliegveld Narita heersen de naweeën van Corona sterker dan wij nog gewend zijn. De vaccinatiecontrole is gedoe. We moeten een speciale app installeren. De aanwijzingen zijn niet erg duidelijk. Zelfs voor de meer tech-savvy gebruikers, onder wie ik mezelf reken, is het puzzelen. In de gangen voor de paspoortcontrole…
18 maart 2023 – Tokyo Het regent, zoals voorspeld. Een dag voor musea. Het weer is typisch Nederlands: een grijs wolkendek, miezerregen. In de ochtend blijft het beperkt tot gemiezer. We wandelen vanuit ons hotel bij station Akihabara langs het spoor naar Ueno Park. Akihabara, het electronica walhalla Omdat ik een adapter mis, belanden we…
Onder een strakblauwe hemel bezoeken we Shinjuku en Shibuya in West-Tokyo. De voorjaarshitte heeft zich aangekondigd. Overal lopen mensen in korte mouwen, hoewel het voor Nederlandse begrippen nog fris is. Hassha merodi De deuren van de metro gaan open. Een geluid als kerstklokken klinkt op—hoog, helder, melodieus. We stromen naar binnen tussen salarymen in identieke…
20 maart 2023 Nikko De naam Nikko deed me denken aan speelgoedautootjes. Kleine rode racewagens die over de keukenvloer scheurden. Maar Nikko Toys blijkt een bedrijf in Hong Kong te zijn, totaal ongerelateerd aan Nikko, het stadje een uur boven Tokyo, bekend om zijn historische tempelcomplex en UNESCO werelderfgoed. Treintickets naar Nikko We nemen de…
In maart 2023 reisden we 38 dagen door Japan. Hier volgt het complete verslag: van de drukte van Tokyo naar super-sushi in Kanazawa, fietsen in Hiroshima, een festival op Shikoku, tot Kyoto’s tempels en de stranden van Kamakura. Over deze reis Duur: 38 dagen (912 uur) Periode: Maart-april 2023 Route: Tokyo → Nikko → Kanazawa…
21 maart 2023 – Nikko Het hotel biedt geen ontbijt, maar op de eerste verdieping is een klein zitje waar we zelf filterkoffie kunnen maken. Een bejaard echtpaar helpt ons. De vrouw is vriendelijk en behulpzaam, geduldig uitleggend hoe het koffiezetapparaat werkt. De man is nors en kortaf, knikkend als we iets vragen maar verder…
22 maart 2023 Na twee dagen in de bergen van Nikko is het tijd voor de westkust. We reizen 600 kilometer naar Kanazawa, van Nikko naar de westkust van Honshu. Voor de zekerheid controleren we onze reisplannen bij het JR station in Nikko, nog niet helemaal gewend aan het treinensysteem. Maar de trein rijdt als…
23 maart 2023 Kanazawa Bij Ishikawamon Coffee, waar we gisteravond dineerden, ontbijten we bij de ontzettend aardige oude dame. Het ontbijt is eenvoudig, maar prima. De Nagamachi wijk en de tuinen We wandelen naar Nagamachi, de voormalige wijk van de samoerai van de Maeda-clan. Nu staan er nog oude houten woningen, sommige zo goed als…
Super sushi Een kalme dag. Slecht weer. Vooral in de ochtend regent het hard, zoals voorspeld. We gebruiken deze tijd voor het aan elkaar knopen van de open eindjes in de reisplanning van de komende week. ’s Middags klaart het wat op. We wandelen naar de geisha-wijk Higashi Chaya. Onderweg schieten we een sushi-restaurantje binnen…
25 maart 2023 Naar Osaka We reizen verder met de Limited Express Thunderbird naar Osaka. Een week Japan We zijn nu al meer dan een week in Japan. Tokyo is een overzichtelijke heksenketel. Soms moet je je door flessenhalzen wurmen, zoals op stations of markten. En natuurlijk op de toeristische trekpleisters. Aan de andere kant,…
Opnieuw regen. Vandaag bezoeken we het Manga Museum in Takarazuka, ter nagedachtenis aan Osamu Tezuka, de grondlegger van de moderne manga. Een uurtje reizen met de trein vanuit Osaka. Station Osaka is op zich al een avontuur: het staat op een ondergronds winkelcomplex van acht verdiepingen. Om van het ene naar het andere perron te…
We gaan op weg naar Himeji, waar een van de mooiste kastelen van Japan staat. Het is een uur reizen met de trein vanuit Osaka. Inmiddels beginnen we de ondergrondse stad steeds beter te begrijpen. Je begrijpt het pas als je het ziet. De treinreis is leuk. We genieten van het geboemel door het Japanse…
28 maart 2023. Vandaag is het eindelijk droog. De lucht is strakblauw. We blijven in Osaka. Eerst naar Kuchu Teien, de Umeda Sky Building. Een gebouw met spectaculair uitzicht over de stad. We verlaten het gigantische station van Osaka aan wat ik maar de achterkant noem. Ik maak een foto van het Umekita Plaza achter…
29 maart 2023. Vandaag reizen we weer verder; naar Hiroshima. In Osaka worstelen we in de ochtend tegen de menselijke stroom kantoormensen in die uit de metro geperst wordt. We nemen de metro naar Shin-Osaka, het treinstation waar de Shinkansen stopt. Het metrostation Yodoyabashi is enorm druk. We twijfelen even of we in een propvolle…
31 maart 2023. Weer zo’n dag waarop je vergeet dat het ooit heeft geregend. Hiroshima verwent ons. We huren e-bikes. Dat zou via een app moeten kunnen, maar mijn creditcard wordt niet geaccepteerd. Geen idee waarom. Gelukkig is er vlakbij een fysieke winkel. De eigenaar is uiterst vriendelijk. Hij onderbreekt zijn reparatiewerkzaamheden, we rekenen af…
1 april 2023. En we reizen weer verder naar Matsuyama op het eiland Shikoku. De route is eenvoudig: bus naar het station, treintje naar de haven, dan de boot en weer een bus. We nemen de metro en zijn ruim op bij het drijvende ponton van waaraf de boot vertrekt. We zijn een van de…
2 april 2023. We beginnen rustig aan. Pas na het ontbijt maken we een plan voor de dag. We besluiten: Dogo Onsen en omgeving, alles op wandelafstand van ons hotel. Rond half elf lopen we weer naar het Shiroyama Park. Hier is het lentefestival op deze zondag nu volop aan de gang. Op alle velden…
3 april 2023. De conducteur op de trein naar Uchiko controleert de kaartjes met een onverwacht ritueel: hij gaat voorin de wagon staan, neemt zijn pet af, buigt en kondigt aan dat hij de tickets graag wil zien. Hij loopt van passagier naar passagier, bestudeert de kaartjes, noteert iets in een boekje. Dan is hij…
4 april 2023. In Japan voelen langeafstandstreinen aan als een upgrade. Ze zijn comfortabel en ruim, zonder gedoe met eerste of tweede klas. Iedereen heeft een zitplaats. Het doet me denken aan onze Nederlandse intercity’s, die eigenlijk meer lijken op de Japanse forensentreinen rond de steden: vaak vol, vaak staan. Maar wel minder schoon. De…
5 april 2023. Ontbijt in een steriele ontbijtzaal. Op de achtergrond klinkt ondefinieerbare klassieke pianomuziek, alsof iemand een cd heeft ingedrukt en erbij is weggelopen. De tafels staan anderhalve meter uit elkaar, waardoor je je voelt als de enige gast in een verlaten hotel. Een groot raam biedt uitzicht over de straat voor het hotel.…
6 april 2023. Het weerbericht voorspelt de hele dag regen. Tot halverwege de middag blijft het gelukkig beperkt tot lichte motregen. Kochi staat bekend om zijn papiermakerij: Tosa washi, een traditionele manier van papier maken.In Ino, een plaatsje op 10 minuten met de trein van Kochi, is een papiermuseum, dat het traditionele papierproductieproces laat zien.…
7 april 2023. Na het ontbijt checken we uit. Het regent weer – of nog steeds. We rennen door de regen naar het station, vlak bij het hotel. Daar ontdekken we dat de trein naar Okayama is geannuleerd door de hevige regenval. Er rijdt vandaag geen enkele trein door de bergen van het binnenland naar…
8 april 2023. Gisteren zagen we een bakkerij tegenover ons hotel. Sinds we in Japan zijn, hebben we geen knapperig brood meer gegeten, en we verheugen ons op een vers pistoletje of een ander fris broodje. Maar de tafeltjes in de bakkerij blijken vol te liggen met zacht, zoet brood: currybroodjes, chocoladebroodjes, tonijnsaladebroodjes. Een wirwar…
Fotografie
Alle foto’s in deze serie zijn gemaakt met Japanse camera’s.
(Voor de foto nerd: Panasonic Lumix GF3 met Panasonic pancake lens 14mm (28mm eq) lens en Sony a7RII met Samyang 35mm.)
Het regent, zoals voorspeld. Een dag voor musea. Het weer is typisch Nederlands: een grijs wolkendek, miezerregen. In de ochtend blijft het beperkt tot gemiezer. We wandelen vanuit ons hotel bij station Akihabara langs het spoor naar Ueno Park.
Akihabara, het electronica walhalla
Omdat ik een adapter mis, belanden we in een van de enorme elektronicawinkels van Akihabara. Bij de ingang staat dat ze hier alles verkopen, en dat lijkt niet overdreven. De dichtheid en variatie aan kleur is overweldigend. De zintuigen worden verder geprikkeld door de muziek die over de verdiepingen schalt: zoete kindermelodieën die we in het Westen niet echt kennen. Overal staan manga- en animefiguren, mascottes en posters. Veel producten worden aangeprezen met hulp van een felgekleurd knuffeldier. Zelfs de verwijzing naar het politiebureau bij de hoofdingang is geïllustreerd met een vriendelijk manga-meisje. Ze hebben inderdaad een adapter van de Europese naar de Japanse (Amerikaanse) standaard.
Ueno Park en musea
Tegen het eind van de ochtend komen we, nog redelijk droog, aan bij het Tokyo National Museum in Ueno Park. We dwalen er een paar uur door de verschillende gebouwen. We zien tekeningen, samoeraibeelden, archeologische vondsten, oude Japanse tekstrollen, informatie over de dynastieën, het boeddhisme, woodblock prints en sierlijke kalligrafie.
Als we weer naar buiten willen, regent het pijpenstelen. Het restaurantje Yurinoko, om de hoek van het museum, zit vol met mensen die de bui benutten om te lunchen. Ook wij hebben honger. We drinken koffie om een beetje op te warmen bij een kleine kiosk en eten er een onigiri met tonijn bij.
In het wat brutalistisch aandoende gebouw waar ook het restaurant in zit, is een tentoonstelling Asian Art. We hadden het niet gepland, maar besluiten naar binnen te gaan omdat we koud en nat zijn. De tentoonstelling blijkt verrassend boeiend. Het is best druk, vermoedelijk met meer mensen die, net als wij, schuilen voor de regen.
Wanneer we verzadigd zijn, is het weer droog. We slenteren terug en verlaten het park bij de uitgang bij Ueno Station. Verderop, onder de spoorlijn, vinden we nog een leuk restaurantje.
We kwamen uit het dunbevolkte Nieuw-Zeeland, met zijn overweldigende natuur, en belandden in Tokio, een stad die overweldigt door haar cultuur. Natuur beleef je hier vooral in de parken. De fauna lijkt te worden gedomineerd door luidruchtige kraaien. In Ueno Park schreeuwen ze echoënd over de pleinen, vanuit de hoge bomen.
