Kochi, Shikoku — kasteel, vismarkt en de verdwenen walvis

4 april 2023. In Japan voelen langeafstandstreinen aan als een upgrade. Ze zijn comfortabel en ruim, zonder gedoe met eerste of tweede klas. Iedereen heeft een zitplaats. Het doet me denken aan onze Nederlandse intercity’s, die eigenlijk meer lijken op de Japanse forensentreinen rond de steden: vaak vol, vaak staan. Maar wel minder schoon.

Tuin met lantaarns bij het kasteel van Kochi
Tuin bij het kasteel van Kochi
Uitzicht over Kochi vanaf het kasteel
Uitzicht over Kochi vanaf het kasteel
De ingang van het kasteel van Kochi
Het kasteel van Kochi

De rit naar Kochi duurt ruim vier uur. De reis zelf is een beleving. Eerst volgen we de kust, daarna snijden we door het schitterende binnenland — een aaneenschakeling van steile, dichtbegroeide groene bergen en diepe dalen. Het landschap vliegt voorbij, maar het voelt alsof je door een schilderij reist.

Kochi verwelkomt ons begin van de middag met warmte en zon. Na onze spullen bij het hotel te hebben gedropt, lopen we meteen door de stad naar het kasteel. Het kasteel van Kochi is nog in originele staat. We lopen bijna als enigen door de ruimtes. Hier op Shikoku merk je pas hoe toeristisch de grote steden zijn, en hoe fijn het is om even niet met een mensenmassa iets te bekijken. Weliswaar mist hier Engels op de borden, en spreekt bijna niemand het goed, maar wij ervaren het als een verademing. Geen gedrang, geen selfiesticks — gewoon een kasteel, een briesje, en de tijd om alles rustig te bekijken.

Tegen de avond eten we bij Hirome Market, een overdekte markt met heel veel restaurantjes. Er is vis in alle soorten, vers en heerlijk. Walvis staat niet meer op het menu, maar de walvis duikt nog overal op: in tekeningen op straat, in souvenirwinkels, zelfs op een putdeksel. Kochi was een van de havens van Japan van waaruit in het verleden de walvisvangst werd bedreven. Het voelt als een spook uit het verleden, een herinnering die nog steeds zichtbaar is, maar langzaam vervaagt.

Hirome market in Kochi, Shikoku, Japan, met streetfood en veel gebakken vis
irome market

Voor de komende dagen wordt regen voorspeld. Geen probleem, Kochi heeft meer dan genoeg musea. En regen hoort bij Japan, net als de walvissen, de kastelen en de treinen die altijd op tijd zijn.

Dit is de dertiende aflevering van de serie ‘912 uur Japan’.

Lees hier de vorige aflevering.

Alle reizen.

Het kasteel van Kochi op Shikoku, Japan
Het kasteel van Kochi
IJskraampje op het terrein van het kasteel van Kochi
IJskraampje op het terrein van het kasteel van Kochi

Nieuwe dingen geprobeerd: Proton, Eurosky en een provider die zichzelf opblaast

Ik heb al een tijdje een herinnering in mijn agenda staan: welke nieuwe dingen heb je geprobeerd.

Proton Calendar. Ik vergeet te veel verjaardagen en wilde tegelijkertijd af van de mix van Google- en Apple-kalenders. Omdat ik Proton al gebruik voor vpn en cloudopslag was dit een inkopper. Je importeert je bestaande kalenders zonder gedoe.

Foto van mijn SE gefotografeerd met een oude iPhone 6 gefotografeerd met mijn SE

Standard Notes. Apple Notes is prima, maar draait onder het Amerikaanse regime. In het Proton-ecosysteem stuitte ik op Standard Notes, onlangs door Proton overgenomen. Een uitstekende app. Niet helemaal zo goed als Apple Notes, maar voldoende.

Eurosky. Nog een soevereiniteitsactie: mijn Bluesky-data verplaatsen naar een Europese server. Via eurosky.tech/accounts/migrate.

De Fairphone. De batterij van mijn iPhone SE uit 2022 houdt het bij intensief gebruik al geen dag meer vol. Ik las dat je er e/OS op kunt draaien, om dezelfde redenen. Maar de nieuwste Fairphone is al meer dan een jaar oud en zou een achteruitgang zijn. Ik laat voorlopig de batterij vervangen.

Mijn telefoonprovider stuurde een e-mail. Per 1 juni gaan de kosten van mijn sim only-contract met één euro omhoog. Niet veel, maar het is een contract openbreken. Ik bel. Iemand neemt op. De medewerker is het met me eens: dit kan volgens de eigen algemene voorwaarden inderdaad niet. Daarom worden per 1 juni ook de algemene voorwaarden aangepast. Mijn contract is daarmee niet meer geldig. Binnen een dag ben ik over naar een andere provider. Ik was best tevreden.

Ik las Banana Yoshimoto’s Moshi Moshi. Deze Japanse schrijfster werd beroemd met Kitchen. In Moshi Moshi probeert de hoofdpersoon, een jonge vrouw, haar leven op te rapen nadat haar vader zichzelf onder bizarre omstandigheden van het leven heeft beroofd. Yocchan verzet zich tegen het knellende raamwerk van de Japanse maatschappij.

moshi moshi van banana yoshimoto book cover

‘… de leugen die dicteert dat je een fatsoenlijk leven moet leiden. … ik dacht dat het vreselijk met me zou aflopen als ik niet volgens de norm leefde…’

… ik vermoedde dat mensen niet altijd dichtbij zichzelf konden blijven, of volledig voor de pure en mooie delen van hun leven konden leven. Misschien hielden ze zichzelf met veel moeite in stand door te doen alsof ze blij waren met hun eigen keuzes, omdat ze uit elkaar vielen als ze dat niet minstens nastreefden …

Een bezoek aan Uchiko en zijn kabuki theater

3 april 2023. De conducteur op de trein naar Uchiko controleert de kaartjes met een onverwacht ritueel: hij gaat voorin de wagon staan, neemt zijn pet af, buigt en kondigt aan dat hij de tickets graag wil zien. Hij loopt van passagier naar passagier, bestudeert de kaartjes, noteert iets in een boekje. Dan is hij klaar. Hij gaat weer voorin de wagon staan, neemt zijn pet af en bedankt de passagiers voor hun medewerking. Uiterst elegant. Zo’n klein moment, maar het voelt als een minicursus in Japanse omgangsvormen.

stratenplan in Japan Kochi

We stappen uit bij station Uchiko. Hier moeten we een stukje wandelen naar het oude dorp. We staan even te treuzelen, te kijken welke weg we op moeten, als er weer zo’n Japanner uit het niets opduikt. Hij is uiterst directief. Die weg, dan deze, en dan daar kijken. En nu hop… lopen! We gehoorzamen. Het is niet de eerste keer dat we op deze reis door een onbekende worden bijgestuurd. Het voelt als een mix van gastvrijheid en militaire precisie.

We maken een wandeling langs de wegen. Alles is onbekend en dus bijzonder. Ik weet niet waar ik moet stoppen met foto’s maken.

straat scene in uchiko japan

In het oude dorp is de belangrijkste bezienswaardigheid het Uchiko-za, het oude theater. Dit theater, gebouwd in 1916, is een van de weinige overgebleven kabuki-theaters in Japan. Het staat bekend om zijn traditionele houten architectuur, met bijzondere houtsnijwerken en een draaibare scène — destijds bedoeld om snel van decor te wisselen. Het theater was oorspronkelijk het culturele hart van de regio, waar zowel kabuki- als bunraku-voorstellingen (poppentheater) werden gegeven. Het is nog steeds in gebruik voor speciale voorstellingen. We krijgen een inkijkje achter de schermen, lopen achter het podium langs en kijken op de eerste verdieping, waar ook toeschouwers konden zitten. Het voelt als een stap terug in de tijd, alsof de acteurs elk moment kunnen binnenkomen.

kabuki theater in uchiko japan

We dwalen door Yokaichi-Gokoku, het historische centrum van Uchiko. De huizen en gebouwen hier zijn gerestaureerd en geconserveerd in authentieke stijl. Traditionele houten huizen, historische winkels, werkplaatsen — alles ademt het verleden. We lunchen in een van de behouden straatjes. Bij de maaltijd drinken we jabarasap, een frisse sap van de Japanse citrusvrucht jabara. Volgens the interweb een lokale specialiteit.

Na de lunch bezoeken we een museum over de wasproductie, waar Uchiko bekend om staat. Geen bijenwas hier, maar was gemaakt van de besjes van de sumac-boom. De besjes worden gestampt en uitgeperst; het sap is een wasachtige substantie, waar ook de speciale Uchiko-kaarsen van worden gemaakt. Het proces is ambachtelijk, bijna ritueel — net als zoveel in dit dorp.

Verderop in het dorp ontdekken we een grote boeddhistische tempel: Kosho, met een enorm liggend boeddhabeeld. De boekjes kennen deze tempel niet. Een kadootje dus, een onverwachte vondst. Precies het soort moment dat een reis bijzonder maakt.

boeddha bij kosho tempel in uchiko japan
in de kosho tempel in uchiko japan

Dit is de twaalfde aflevering van de serie ‘912 uur Japan’.

Lees hier de vorige aflevering.

Alle reizen.

Lentefestival in Matsuyama — Japan reisverslag april 2023

2 april 2023. We beginnen rustig aan. Pas na het ontbijt maken we een plan voor de dag. We besluiten: Dogo Onsen en omgeving, alles op wandelafstand van ons hotel.

Rond half elf lopen we weer naar het Shiroyama Park. Hier is het lentefestival op deze zondag nu volop aan de gang. Op alle velden is het feest. Er zijn spelletjes voor kinderen. Op de velden onder het kasteel staan lange rijen eettentjes en tafels met banken. Op podia zijn muziekoptredens voor alle leeftijden. De mannen zijn druk met het gereed maken van de mikoshi, de traditionele draagschrijnen, een soort miniatuurtempels op dragers. Hun werk gaat gepaard met kabaal en gelach. Op de mikoshi ontwaar ik blikjes Asahi, die de uitbundigheid verklaren. Als de leider ziet dat ik foto’s maak, klinkt een kort bevel. De Asahi verdwijnt uit beeld. De man grijnst streng naar me.

prepareren van mikoshi bij lente festival matsuyama
prepareren van mikoshi bij lente festival matsuyama

We kopen streetfood bij de kraampjes en schuiven aan de lange tafels tussen de Japanners. Met Engels komen we een eind. We voelen ons welkom. Niemand kijkt vreemd op. We horen erbij. Er heerst een uitgelaten sfeer, zelfs voor Japanse doen.

optreden op lentefestival matsuyama japan

In de middag wandelen we naar een museum over Shiki Masaoka, meesterdichter van eind 19e eeuw en bekend van de haiku-poëzie.

Vlakbij dit museum is Dogo Onsen. Helaas is het grotendeels gesloten in verband met restauratiewerkzaamheden. Wel is er een leuk stationnetje met een bijzondere klok: de Botchan Karakuri-klok. De klok dateert uit 1994, gemaakt voor het honderdjarig bestaan van de Dogo Onsen. Elk uur speelt een melodie en verschijnen karakters uit Natsume Soseki’s roman Botchan. Een soort koekoeksklok met voorstelling.

sakura tijdens lentefestival matsuyama japan
straat in matsuyama japan
tempel in matsuyama japan

Dit is de elfde aflevering van de serie ‘912 uur Japan’.

Lees hier de vorige aflevering.

Alle reizen.

Matsuyama: ferry, lentefestival en sakura’s

1 april 2023. En we reizen weer verder naar Matsuyama op het eiland Shikoku. De route is eenvoudig: bus naar het station, treintje naar de haven, dan de boot en weer een bus.

treinstation in hiroshima

We nemen de metro en zijn ruim op bij het drijvende ponton van waaraf de boot vertrekt. We zijn een van de eersten. Er zijn zo weinig mensen. Er zijn zo veel mensen. Zijn we wel bij de juiste boot? De pont lijkt ons kleiner dan verwacht: de Super Jet, een kleine catamaran-ferry voor alleen voetgangers.

Een mooie tocht: eerst het industriële havenlandschap, dan tussen de eilandjes door in de zeestraat tussen Hiroshima en Shikoku. In iets meer dan een uur zijn we bij het eiland.

In de haven van Matsuyama staat een bus klaar die de passagiers direct naar het centrum brengt. Een interessante rit dwars door het stedelijke gebied rond Matsuyama.

stadsbeeld van matsuyama

We worden vlak bij het station afgezet en lopen de paar honderd meter naar ons hotel. We zetten onze spullen neer en gaan meteen naar buiten. Vlakbij ons hotel ligt het Shiroyama Park, het grootste park, waarin ook het kasteel van Matsuyama staat.

Het lentefestival is in volle gang. Rond in het park zijn lange rijen kraampjes opgezet, er staan lange tafels, en er zijn podia waar groepen kinderen en ouderen optreden met zang en dans. De mensen van jong tot oud zijn gekleed in traditionele kleding en doen mee aan de optredens en wedstrijden.

Het kasteel van Matsuyama staat hoog bovenop de heuvel achterin het park. Via de winkelstraat, de Matsuyama Ropeway Shopping District, lopen we naar de kabelbaan die naar het kasteel leidt. We kopen wat te eten. De kabelbaan doet het werk.

We wandelen over het kasteelterrein. Het kasteel is indrukwekkend, en vanaf de heuvel heb je een mooi overzicht over de stad. De sakura’s staan ook hier vol in bloei, beginnen zelfs al een beetje blaadjes te verliezen. Bij een klein briesje sneeuwt het roze.

Dit is de tiende aflevering van de serie ‘912 uur Japan’.

Lees hier de vorige aflevering.

Alle reizen.