Infinite photos, finite gear

In mijn nieuwste nieuwsbrief:

How many photographs do actually exist, can a 75-year-old publisher outlast his own company, and what to do with a one-knob Fender.

Beyond reading

Neil Postman schreef dat een transitie naar visuele media de neergang van de aandacht voor lezen zou inhouden. Boeken, essays, lange artikelen, dat zijn media waarvoor je moeite moet doen, en die dus geen hapklare ‘messages’ zijn. The Medium is The Message, schreef McLuhan.

Nu lijken we steeds een punt te bereiken met nieuwe media waarbij we bedenken: what’s next. Nieuwe media, nieuwe messages. Radio, TV, Ebooks, blog, vlogs, AI. Of is het een cyclus, en moeten we wachten op een nieuwe technologie, die het lezen een andere message brengt. En brengt een nieuw medium het vorige medium om, of heeft het oudere medium nog steeds bestaansrecht, met zijn eigen uniek kenmerken – en … ‘message’.

Schrijver Maria Konnikova schrijft op haar blog: “We lose critical thinking ability. We lose our memory. We lose analytical skills. We lose metacognitive awareness. We lose creative thought. When we lose deep reading, we lose deep thinking.”

Maar eigenlijk is het het omzeilen van moeilijke dingen:

“When things are easy, we often come away with the false impression of learning, knowledge, and comprehension. We think we know something when we actually don’t. The process of struggling with material, of grappling with new ideas, of trying things that are difficult, both mentally and physically, is how we learn to do the thing, how we grow, how we go from thinking we know to actually knowing.”

Dus volgens Konnikova gaat het om het verlies van kritisch denken en kennis. Een kritiek die in de lijn ligt van de zorgen van Neil Postman. Waarbij het kennelijk als makkelijker wordt beschouwd om iets te leren via een video, of andere medium dan via lezen. De vraag is of dat waar is, en of deze reactie op de effecten van nieuwe media niet dezelfde onderschatting is als waar McLuhan over schreef met betrekking tot het nieuwe medium televisie.

“The main cause for disappointment in and for criticism of television is the failure on the part of its critics to view it as a totally new technology which demands different sensory responses.”

Podcaster en schrijver Tim Ferriss (dubbel r dubbel s) speculeert op zijn blog over hoe AI de markt voor een categorie non-fictieboeken heeft beïnvloed. Hij voert als bewijslast de verkoopcijfers van zijn eigen boeken aan. Wat Ferriss er niet bij vertelt, is dat hij met de Four Hour Workweek een boek heeft gepubliceerd dat een uitzonderlijk lange tijd goed heeft verkocht. En als je meer context bij zijn cijfers geeft, is de vraag of een uiteindelijke decline niet te verwachten was. Zijn laatste boek publiceerde hij meer dan 10 jaar geleden. Misschien is de glans gewoon van Ferriss af. De nieuwe lezer kent hem niet. Daarnaast denk ik dat als je boek zich laat samenvatten tot een paar ideeën en de vorm van het boek een opgeblazen ballon rond deze ideeën vormt, zoals ik eerder schrijf over bijvoorbeeld Tony Robbins, dan kan een tool die de lucht uit zo’n boek laat lopen ook als een zegen beschouwd worden. Niet voor de auteur of de uitgever, maar wel voor de lezer, de markt.

Zijn het de schrijvers die klagen over hun klanten – het lezerspubliek – of is er echt iets gaande, iets wat McLuhan en Postman voorzagen. Of is er iets dat verder gaat dan een teruggang van het aantal lezers, maar ook van ons vermogen om onze aandacht vast te houden bij moeilijke zaken. Is het zo dat er zoveel nieuwe media bijgekomen zijn dat we niet weten waar we onze aandacht bij moeten houden en steeds achter een in onze ogen groter konijn aanjagen, tot er een nog vetter mediakonijn voorbijschuift. Aangejaagd door de aandachtstechnieken waarvan de media- en advertentieorganisatie de media mee ‘verrijken’.

Fotografie in Den Haag: Battaglia, Van Wyk, Lundgren en Vanfleteren

In het Fotomuseum Den Haag is een expositie van het werk van de Italiaanse straat/documentair fotografe Letizia Battaglia te zien. Rauwe beelden van de strijd met de maffia in Italie maar ook empatische beelden van de mensen in de straten van Palermo. De vormgeving van een ‘bos’ van foto’s in lichtbakken nodigt uit tot dwalen: je loopt door het bos en blijft nieuwe dingen ontdekken. Battaglia was een veelzijdig en actief mens: ze werkte als journalist, fotograaf, uitgever, activiste, regisseur, politica. Ze raakte bevriend met Josef Koudelka, met wie ze reisde en fotoreportages maakte.

Josef Koudelka en letizia battaglia
Aidone (EN), 1987 © Franco Zecchin
fotomuseum den haag - letizia battaglia

In de benedenverdieping een expo van Farren van Wyk. De innemende portretten van haar familie zijn bijzonder: een familie uit Zuid-Afrika gemixt uit een donkere moeder en een witte boer, op een Nederlandse boerderij. Beetje bozig, wat ook wel werkt. De expo heet Mixedness is my mythology.

farren van wyk
© Farren van Wyk

De beelden van Ruben Lundgren van alledaags China geven een geheel eigen, heerlijk absurdistische kijk op het hedendaagse China. Lundgren werkt breder dan foto’s en maakt collaga-achtige beelden en boeken. Hij verzamelt ook parafernalia over China, die hij verwerkt tot een werk zoals ‘MeNu’, een boekje over Chinees eten. zoals “MeNu” een boekje over Chinees eten. Zo heeft Lundgren een verzameling van verzamelingen gecreerd. Het is de meest verrassende van de drie exposities. Lundgren is soort Martin Parr in het kwadraat; hij werkt ook Parr samen aan het boek The Chinese Photobook.

ruben lundgren china menu
© Ruben Lundgren

Van het Mauritshuis kreeg Stefan Vanfleteren de opdracht om aan elke ruimte van de staande expositie aan elke ruimte van de staande expositie van de 17e eeuwse meesters een foto toe te voegen onder de naam Pentimenti (vergissingen). Dat levert een nieuwe kijk op de oude meesters in de collectie van het Mauritshuis. Vanfleteren voegt beelden in die meest minimalistische en monochrome of kleurarm zijn en daarmee contrasteren met de gedetailleerde schilderijen.

White horse, 2024, ©Stephan Vanfleteren
White horse, 2024, ©Stephan Vanfleteren

Twee edities verder

Vorige week begon ik een Engelstalige newsletter. Twee edities inmiddels: Not Dead Yet — elke paar jaar wordt iets dood verklaard. Fysieke boeken, schrijven, Europa, mainframes. Vrijwel altijd prematuur. Over Gerrit Krols De man achter het raam, en 912 uur Japan dat eindelijk af is. En On Butter, Websites as Art, and Old Notebooks, over websites als kunstwerk, een cloud-platform gebouwd op een gerecyclede laptop, en notebooks die ik nog steeds niet heb uitgetypt.

  1. Not Dead Yet
  2. On Butter, Websites as Art, and Old Notebooks

Volledig hier.

Twee films over ruggengraat

Ok, het weer. Eindelijk regen. Eerst niet eens verfrissend: het blijft klef, het wordt misschien wel kleffer – maar wel verlossend. Het is nog benauwd in huis. Deuren en ramen staan open. De regen ruist op de parasol op het terras. Druppels vallen op het dak. Water gorgelt in de dakgoot. Het rommelt zelfs hoog in de wolken. In de loop van de week zwaardere buien en van mij mag het wel alweer wat minder.

Ik begon een nieuwsbrief op Substack, in het Engels. Had ik zin in.

Not Dead Yet - Substack post niek de greef

Zondagmiddag kijken De Gaulle in Filmhuis Alkmaar. Van de week las ik over De Gaulle en Odysse in een artikel van Bas Heijne in NRC. In tegenstelling tot onze Nederlandse leiders, die elke moraal laten varen en buigen als vazallen bij conflicten, was De Gaulle iemand die wel de eer aan zichzelf hield, ook al werd hij voor gek verklaard en een Don Quichot beschouwd. Na het artikel verwachtte ik een heldenepos waarin De Gaulle voor begin tot eind een semigoddelijke status wordt toebedicht. Dat valt gelukkig nogal mee. De film brengt mooi de momenten in beeld waarin de kijker denkt: als De Gaulle nu vasthoudt aan zijn doelen, is hij ook wel een redelijk getikt. Zouden wij op dezelfde manier de rug recht zou hebben gehouden zoals De Gaulle dat deed, tegen beter weten in, en met weinig tot geen steun? Waarschijnlijk niet. Dat niet alleen, De Gaulle aanvaardt de consequenties als hij op een zijspoor gezet wordt. Hij gaat niet alsnog door de knieën. Inderdaad een voorbeeld voor onze ruggengraatloze leiders.

Het verhaal sluit net iets te veel in Hollywood-stijl af. Een beetje ingetogener einde was meer in lijn geweest met de rest van de film.

Met een mooie rol van Youp van het Hek als Churchill, die uitstekend engels en frans blijkt te spreken. Of is het toch Simon Russell Beale?

Churchill (Simon Russell Beale)
Churchill (Simon Russell Beale). ©Pathé Films / TF1 films production

Maandag loop ik naar Egmond-Binnen om een pakketje af te geven. Een wandeltraining en fotografierondje.

In de middag bekijken we La vita va cosi. Een Italiaanse film over een herder die zich verzet tegen de verkoop van zijn boerderij door een projectontwikkelaar. Ook een film over een man met ruggengraat, die niet buigt voor geld en dreigementen. Hebben we nodig, kennelijk.

Onderdeel van de mediacampagne bij de film is de achtergrond van de acteur Giuseppe Ignazio Loi, de man die rol van de oude herder Efisio Mulas speelt. Loi was een herder uit Sardinie en werd gecast omdat de regisseur een authentieke herder voor deze rol wilde. Wat gelukt is.